Bayer Veterina AnimalHealth - Krpelji

Bayer Veterina AnimalHealth / Društvene životinje / Psi / Bolesti / Parazitarne bolesti / Krpelji

Krpelji

Krpelji su hematofagni paraziti koji su prošireni gotovo po cijelome svijetu. Opisano je gotovo 850 vrsta krpelja. Porodica Ixodidae je najveća i ekonomski najznačajnija porodica s 13 rodova i oko 650 vrsta.

Većina kućnih ljubimaca dođe u dodir s krpeljima tijekom svoga života. U srednjoj Europi najčešće vrste krpelja su Ixodes ricinus i Rhipicephalus sanguineus. Krpelji su jedni od najčešćih ektoparazita na kućnim ljubimcima. Hrane se krvlju svog domaćina (slika 1).

Slika 1: Infestacija krpeljima

Slika 2: Dermacentor

Vrste krpelja

Krpelji pripadaju razredu Paučnjaka. Na našim kućnim ljubimcima najčešće nalazimo krpelje iz rodova: Ixodes, Rhipicephalus i Dermacentor (slika 2).

Slika 3: Smeđi pseći krpelj ili kućni krpelj Rhipicephalus sanguineu

• Smeđi pseći krpelj- Rhipicephalus sanguineus

Smeđi pseći krpelj ili kućni krpelj je jedan od najraširenijih krpelja u svijetu (slika 3). On je gotovo isključivo parazit pasa. Svi razvojni stadiji krpelja mogu se naći čak i u namještaju i pukotinama. Adulte nalazimo često u ušima i među prstima kod pasa.

Odrasli krpelji mogu živjeti do godinu i pol bez hrane, ali se moraju hraniti prije parenja. Nakon parenja ženka se nasisa krvi i otpušta s domaćina da bi položila jajašca.

Slika 4: Šumski krpelj Ixodes ricinus

• Šumski krpelj- Ixodes ricinus

Ixodes ricinus ili šumski krpelj (slika 4), je najučestaliji krpelj u sjevernoj Europi. Optimalno stanište ovih krpelja je šuma, iako je u velikom broju prisutan na livadama i slabo održavanim pašnjacima. Danas ga nalazimo i u gradskim parkovima i vrtovima. Adulti se penju u više slojeve vegetacije i obično napadaju samo veće životinje.

Razvojni ciklus traje do 3 godine sa svakim razvojnim stadijem koji traje jednu godinu, ali može varirati od 2-6 godina. U većini područja I. ricinus se hrani na životinjama od ožujka do listopada.

Slika 5: Dermacentor reticulatus

• Šareni krpelj -Dermacentor reticulatus

Dermacentor reticulatus prisutan je u cijeloj Europi. Nalazimo ga na livadama, pašnjacima i u šumama. Aktivan je od ožujka do studenog. Razvojni ciklus mu traje 1-2 godine (slika 5).

Slika 6: Krpelj prilikom hranjenja

Razvojni ciklus krpelja

Razvoj krpelja ide preko 4 stadija: jaje, larva, nimfa, odrasli krpelj. Spolni dimorfizam je uočljiv samo u odraslih jedinki. Svi razvojni stadiji traže svog domaćina i nakon hranjenja se otpuštaju u prirodu da nastave razvoj. Dužina razvojnog ciklusa varira od vrste do vrste pa tako Rhipicephalus ima razvoj kraći od 6 mjeseci dok Ixodes ima razvoj koji traje do 3 godine.

Krpelji koriste dvije strategije za pronalazak domaćina, aktivnu i pasivnu. Pasivne vrste miruju u svom habitatu i ovise o životinjama koje prolaze. Aktivne vrste aktivno traže domaćina.

Većina krpelja traži domaćina tako da se popne do vrha travke ili grančice i postavi se u specifičan položaj sa ispruženim prednjim nogama (“traganje“). Dodatni stimulansi za postavljanje krpelja u ovaj položaj su ugljični dioksid, toplina i pokreti domaćina. Kad se adekvatan domaćin dotakne njihovih prednjih nogu krpelji se brzo uspinju na tijelo, pričvrste se i buše kožu da bi sisali krv (slika 6).

Slika 7: Ženka krpelja nakon krvnog obroka

Razvojni ciklus ixodidnih krpelja je prilično uniforman kroz cijelu porodicu. Svi krpelji Ixodes imaju samo jedan stadij nimfe. Ženke znatno povećaju masu nakon hranjenja, nekada čak i 100 puta. Nakon parenja koje se kod svih osim krpelja iz roda Ixodes odvija na domaćinu, ženke se obilno hrane, zatim se otpuštaju s domaćina i polažu jajašca u zaštićenom prostoru, ispod lišča, trule vegetacije ili u prirodnim i umjetnim pukotinama (slika 7).

Nakon kratkog preovipozicijskog razdoblja ženka polaže nekoliko tisuća jajašaca u jednom ciklusu. Broj jaja koji položi ženka krpelja ovisi o veličini krvnog obroka, valičini jaja i vrsti krpelja. Stvaranje jajašaca je intenzivno i doseže vrhunac 3-5 dana nakon početka ovipozicije, zatim polagano opada; 90% jajašaca je položeno u prvih 10 dana no maleni dio se još polaže daljnjih 5-10 dana a zatim iscrpljena ženka ugiba.

Razvojni ciklus sa tri nosioca-trikseni

Larve se penju na vegetaciju i traže domaćina. Kada ga nađu počnu se prihvaćati. Nakon uspješnog prihvaćanja slijedi sisanje krvi. Hranjenje je gotovo za nekoliko dana ovisno o vrsti krpelja. Zatim slijedi otpuštanje larve koja pada na tlo i prolazi preobrazbu u nimfu s osam nogu. Nimfa traži domaćina i hrani se na njemu. Nasisana nimfa se otpušta i nastaje adult. Adult traži domaćina na kojeg se prihvaća i hrani. Nakon toga slijedi parenje nakon kojeg se ženke otpuštaju a mužjaci se ponovo hrane i pare s drugim ženkama. Ovaj uzorak traženja domaćina, hranjenja i preobrazbe nakon otpuštanja s nocioca kod svakog razvojnog stadija daje razvojni ciklus sa tri nosioca i to je najučestaliji način razvoja kod većine vrsta krpelja. U povoljnim uvjetima u prirodi, razvojni ciklus triksenih krpelja od larve do sljedeće generacije može biti gotov u roku kraćem od jedne godine. Klimatski čimbenici mogu produžiti razvoj svakog razvojnog stadija do godine dana a cijeli razvojni ciklus do 3 godine.

Štetni učinci infestacije krpeljima

Ugriz krpelja ne uzrokuje samo lokalnu infekciju već može predstavljati i ulazna vrata za opasne virusne, bakterijske i protozoarne bolesti koje se prenose krpeljima kao što su takozvane  Vectorn Born Diseases:

•    Granulocitna anaplazmoza
•    Babezioza
•    Borelioza
•    Monocitna erlihioza
•    Krpeljni meningoencefalitis (KME)
•    Hepatozoonoza
•    Rikecioza
•    Infektivna ciklička trombocitopenija

Prevencija i liječenje

Za prevenciju i liječenje je najbolje koristiti odgovarajuća sredstva koja štite životinje od infestacije krpeljima, a mogu se koristiti i za tretman životinja kod kojih već ima prihvaćenih krpelja (Advantix, Kiltix).

Psi bi trebali biti preventivno tretirani protiv krpelja tokom cijelog razdoblja rizika (od veljače do studenog).


Popis veterinara
Veličina fonta
- 1 2 3 + Veličina fonta

klik za prilagodbu

Pretraga
Advantix
Foresto

http://bayer-veterina.hr/scripts/pages/hr/drustvene_zivotinje/psi/bolesti/parazitarne_bolesti/krpelji/index.php Copyright © Bayer d.o.o. Hrvatska